W skrócie
Gdy bliska osoba umiera w domu, kolejność działań zależy przede wszystkim od tego, czy zgon był spodziewany i nastąpił z przyczyn naturalnych, czy okoliczności są nagłe albo niejasne. W zwykłej sytuacji trzeba najpierw doprowadzić do stwierdzenia zgonu i wystawienia karty zgonu. Dopiero potem można zarejestrować zgon w USC i zorganizować pochówek.
Jeżeli istnieje podejrzenie wypadku, samobójstwa, przestępstwa albo przyczyna śmierci nie jest jasna, nie należy samodzielnie organizować transportu ciała. W takiej sytuacji pierwszym kontaktem powinny być odpowiednie służby.
Co zrobić bezpośrednio po śmierci w domu
Najpierw upewnij się, czy osoba rzeczywiście nie daje oznak życia. Jeżeli zgon nie był spodziewany albo masz jakiekolwiek wątpliwości, zadzwoń pod numer alarmowy 112 i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
Jeżeli osoba była ciężko chora, znajdowała się pod opieką lekarza lub hospicjum, a śmierć była spodziewana, skontaktuj się z placówką sprawującą opiekę albo z podmiotem, który może zorganizować lekarza uprawnionego do stwierdzenia zgonu.
Najważniejsze jest uzyskanie karty zgonu. Bez niej nie przejdziesz do kolejnego etapu formalności.
Co zrobić krok po kroku
1. Wezwij osobę uprawnioną do stwierdzenia zgonu
W typowej sytuacji naturalnej śmierci w domu potrzebny jest lekarz, który stwierdzi zgon i sporządzi kartę zgonu. Sposób organizacji wizyty może zależeć od pory dnia, miejsca zamieszkania i tego, czy zmarły znajdował się pod stałą opieką medyczną.
Jeżeli zgon nastąpił w nocy, w weekend albo święto, nie zakładaj, że procedura będzie wyglądała identycznie jak w godzinach pracy przychodni. Skontaktuj się z właściwą placówką lub numerem informacji medycznej i zapytaj, kto obsługuje takie przypadki na danym obszarze.
2. Przy nagłej lub podejrzanej śmierci zadzwoń na 112
Nie każda śmierć w domu jest traktowana jak zwykły zgon z przyczyn naturalnych. Jeżeli osoba zmarła nagle, istnieją ślady urazu, podejrzenie zatrucia, wypadku, samobójstwa lub udziału osób trzecich, dalsze czynności mogą wymagać udziału policji, prokuratora albo innych służb.
Nie zmieniaj wówczas miejsca ani położenia przedmiotów, jeżeli nie jest to konieczne ze względów bezpieczeństwa. Nie wzywaj zakładu pogrzebowego do odbioru ciała, dopóki służby nie zakończą wymaganych czynności.
3. Odbierz kartę zgonu i sprawdź dane
Karta zgonu jest podstawą dalszej procedury. Po jej otrzymaniu sprawdź, czy dane identyfikacyjne zmarłego są prawidłowe. Błąd w nazwisku, numerze PESEL czy dacie może później utrudnić rejestrację zgonu.
Jeżeli czegoś nie rozumiesz, zapytaj osobę wystawiającą dokument, co należy zrobić dalej. Nie musisz znać medycznej części dokumentu ani interpretować przyczyny zgonu.
4. Skontaktuj się z zakładem pogrzebowym
Po stwierdzeniu zgonu możesz rozpocząć organizację transportu ciała i pogrzebu. Zakład pogrzebowy powinien wyjaśnić, jakie dokumenty są mu potrzebne i które formalności może wykonać w Twoim imieniu.
Nie musisz wybierać pierwszej firmy, do której uda się dodzwonić. Jeżeli sytuacja na to pozwala, zapytaj o zakres usługi, cenę transportu, przygotowania ciała, trumny lub urny, ceremonii i dodatkowych opłat.
5. Zgłoś zgon w USC
Zgon zgłasza się w USC właściwym dla miejsca zgonu. Co do zasady termin wynosi 3 dni od wystawienia karty zgonu, a w przypadku śmierci wskutek choroby zakaźnej — 24 godziny od zgonu.
Do USC zabierz kartę zgonu, dokument tożsamości zmarłego oraz swój dokument tożsamości. Po rejestracji urząd sporządzi akt zgonu i wyda pierwszy bezpłatny odpis skrócony.
6. Dopiero później przejdź do pozostałych formalności
W pierwszym dniu nie musisz dzwonić do banków, operatora telefonu, ubezpieczyciela i wszystkich urzędów. Te sprawy są ważne, ale nie są pierwszym krokiem po śmierci w domu.
Po rejestracji zgonu i ustaleniu organizacji pogrzebu możesz spokojnie przygotować listę dalszych zadań.
Co przygotować
Jeżeli masz dostęp do dokumentów zmarłego, przygotuj:
- dowód osobisty zmarłego,
- swój dokument tożsamości,
- informacje o lekarzu prowadzącym lub hospicjum, jeśli zmarły był pod ich opieką,
- dokumentację medyczną, jeżeli osoba stwierdzająca zgon o nią poprosi,
- dane potrzebne zakładowi pogrzebowemu,
- kartę zgonu po jej wystawieniu.
Nie szukaj w pierwszych minutach wszystkich dokumentów majątkowych. Umowy bankowe, polisy czy testament będą potrzebne na późniejszym etapie.
Co jeśli zgon nastąpił w nocy albo w weekend
W praktyce to jedna z najczęstszych sytuacji budzących niepewność. Nie oznacza ona, że musisz czekać do poniedziałku. Dostęp do lekarza i tryb stwierdzenia zgonu zależą od organizacji opieki zdrowotnej w danym miejscu.
Jeżeli zmarły był pod opieką hospicjum domowego, zacznij od kontaktu z hospicjum. W innych przypadkach skontaktuj się z właściwą placówką lub numerem alarmowym, jeśli okoliczności są nagłe.
Czego nie robić
Nie korzystaj automatycznie z 112 tylko po to, by „przyjechała karetka i wystawiła dokument”, jeśli zgon był spodziewany i istnieje właściwa ścieżka medyczna. Z drugiej strony nie próbuj rozwiązywać sytuacji wyłącznie przez zakład pogrzebowy, gdy przyczyna śmierci jest niejasna.
Nie zabieraj dokumentów medycznych ani rzeczy osobistych z miejsca zdarzenia, jeżeli służby prowadzą czynności.
Nie odkładaj rejestracji zgonu w USC, ponieważ ustawowy termin jest krótki.
Termin
Zgłoszenie zgonu w USC: co do zasady do 3 dni od wystawienia karty zgonu.
Jeżeli przyczyną zgonu była choroba zakaźna: do 24 godzin od zgonu.
Pozostałe sprawy — banki, umowy, świadczenia i spadek — możesz uporządkować później według ich własnych terminów.
Najczęstsze pytania
Zmarł mój tata w domu. Do kogo zadzwonić jako pierwszego?
Jeżeli śmierć była spodziewana i wynikała z choroby, zacznij od placówki medycznej lub opieki, która może zorganizować stwierdzenie zgonu. Jeżeli śmierć była nagła albo okoliczności są niejasne, zadzwoń na 112.
Czy zakład pogrzebowy może wystawić kartę zgonu?
Nie. Zakład pogrzebowy może zorganizować transport i pomóc w formalnościach pogrzebowych, ale karta zgonu jest dokumentem medycznym.
Czy można zabrać ciało przed wystawieniem karty zgonu?
Najpierw musi zostać prawidłowo stwierdzony zgon i wykonane wymagane czynności. W sytuacji nagłej dodatkowo mogą być potrzebne działania policji lub prokuratury.
Czy muszę tego samego dnia jechać do USC?
Nie zawsze jest to konieczne tego samego dnia, ale obowiązuje krótki termin. Co do zasady zgon należy zgłosić do 3 dni od wystawienia karty zgonu.
Czy od razu mam informować bank?
Nie jest to pierwszy krok. Najpierw uporządkuj formalności związane ze zgonem i pogrzebem. Bank warto poinformować możliwie szybko na kolejnym etapie.
Co dalej
Po uzyskaniu dokumentu przeczytaj Karta zgonu — kto ją wystawia i co zrobić dalej, a następnie Akt zgonu — gdzie go uzyskać.