Co zrobić po śmierci bliskiej osoby — krok po kroku

Wystawia lekarz; w domu — lekarz POZ lub nocnej pomocy, w szpitalu — szpital.

Jak to zrobić: W domu dzwoń na 999/112 lub do przychodni POZ. Lekarz stwierdza zgon i wystawia kartę. Przy podejrzeniu wypadku lub przestępstwa policja wzywa prokuratora — wtedy ciało może zostać zabezpieczone.

Co zabrać / gdzie: Dowód osobisty zmarłego, jeśli masz. Kartę zgonu odbierasz Ty lub zakład pogrzebowy.

Możesz wezwać dowolny zakład pogrzebowy — nie musisz decydować się na jego pełną usługę.

Jak to zrobić: Szpital przechowuje ciało bezpłatnie do 72 godzin. W domu transport zamawiasz sam — każdy zakład ma całodobowy telefon. Wybór zakładu do transportu nie zobowiązuje do pogrzebu u niego.

Co zabrać / gdzie: Karta zgonu (lub informacja, u kogo jest).

Konsulat pomaga w sprowadzeniu ciała. Zagraniczny akt zgonu trzeba wpisać do polskiego USC.

Jak to zrobić: Skontaktuj się z konsulatem RP — wskaże firmę do transportu międzynarodowego. Po powrocie złóż w USC wniosek o transkrypcję zagranicznego aktu zgonu (50 zł) z tłumaczeniem przysięgłym.

Co zabrać / gdzie: Zagraniczny akt zgonu, tłumaczenie przysięgłe, paszport zmarłego.

Przysługują Ci 2 dni urlopu okolicznościowego (1 dzień przy dalszej rodzinie).

Jak to zrobić: Pracodawcy zgłoś nieobecność telefonicznie, formalny wniosek złożysz później z aktem zgonu.

Co zabrać / gdzie: —

Termin: 3 dni. Zwykle robi to zakład pogrzebowy na podstawie pełnomocnictwa.

Jak to zrobić: USC właściwy dla miejsca zgonu. Sporządzany jest akt zgonu i bezpłatnie wydawany 1 odpis skrócony. Zgłoszenie jest bezpłatne.

Co zabrać / gdzie: Karta zgonu, dowód osobisty zmarłego (zostaje w USC), Twój dowód.

Każdy bank, ubezpieczyciel i urząd chce oryginał. Odpis skrócony: 22 zł.

Jak to zrobić: Możesz zamówić w USC od ręki lub online przez ePUAP / mObywatel. Odpis zupełny (33 zł) przydaje się przy sprawach spadkowych.

Co zabrać / gdzie: Dowód osobisty.

Poproś o kosztorys na piśmie. Zasiłek pogrzebowy to 7 000 zł.

Jak to zrobić: Porównaj 2 oferty. Typowy pogrzeb kosztuje 6–12 tys. zł. Ustal formę (tradycyjny / kremacja), miejsce i termin. Zakład zajmie się też ZUS-em, jeśli mu na to pozwolisz.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument potwierdzający prawo do grobu (jeśli istnieje).

Opłata za grób ziemny na 20 lat, grobowce 99 lat. Dochówek może wymagać zgody wszystkich współuprawnionych.

Jak to zrobić: Sprawdź w zarządzie cmentarza, kto jest dysponentem grobu i do kiedy jest opłacony. Prawo do grobu ma część osobistą, która nie jest dziedziczona — postawienie pomnika i zmiana napisów wymagają zgody administratora.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument opłaty za grób (jeśli masz), dowód.

Uważaj: Jeśli nie masz środków — MOPS/GOPS może przyznać zasiłek celowy albo gmina pokrywa pogrzeb.

7 000 zł z ZUS lub KRUS. Termin: 12 miesięcy od pogrzebu.

Jak to zrobić: Wniosek Z-12 składasz w ZUS (PUE ZUS lub osobiście) albo cedujesz na zakład pogrzebowy. Wypłata w ciągu 30 dni. Jeśli koszty pokrył ktoś inny — zasiłek dzieli się według rachunków.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, rachunki za pogrzeb (faktury imienne), dokument pokrewieństwa, Twój numer konta.

Uważaj: ZUS nie przyjmuje wniosków e-mailem. Oryginały rachunków składasz papierowo lub przez PUE ZUS. Po 12 miesiącach roszczenie przedawnia się.

Dla małżonka (po 50. roku życia lub z dzieckiem), dzieci do 25. roku życia, czasem rodziców.

Jak to zrobić: Wniosek ERR w ZUS. Jeśli złożysz w miesiącu śmierci lub następnym — dostaniesz świadczenie od dnia śmierci.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, akt małżeństwa/urodzenia, dokumenty o zatrudnieniu zmarłego.

Emerytura lub renta za miesiąc śmierci, której zmarły nie odebrał.

Jak to zrobić: Wniosek ENS w ZUS w ciągu 12 miesięcy. Przysługuje małżonkowi lub innym uprawnionym do renty rodzinnej.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument pokrewieństwa.

1–6 miesięcznych wynagrodzeń zależnie od stażu. Należy się rodzinie z mocy prawa.

Jak to zrobić: Pracodawca wypłaca odprawę małżonkowi i osobom uprawnionym do renty rodzinnej. Poproś też o świadectwo pracy i wyrównanie niewypłaconego wynagrodzenia i ekwiwalentu za urlop.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument pokrewieństwa.

Dziedziczone poza spadkiem. Jeśli była osoba uposażona — dostaje wypłatę bez sądu.

Jak to zrobić: Złóż wniosek w OFE (lub ZUS, jeśli zmarły nie miał OFE). Małżonek dostaje połowę środków z okresu małżeństwa na własne konto emerytalne, resztę — uposażeni lub spadkobiercy. Sprawdź też IKE, IKZE, PPK.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, akt małżeństwa, dokument tożsamości, numer konta.

Uposażony dostaje pieniądze poza spadkiem. Ubezpieczyciel ma 30 dni od kompletu dokumentów.

Jak to zrobić: Przejrzyj dokumenty i przelewy w domu, zapytaj w kadrach o polisę grupową, w banku o ubezpieczenie kredytu. Zgłoś roszczenie z aktem zgonu i kartą zgonu (przyczyna). Przy odmowie — Rzecznik Finansowy.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, karta zgonu lub dokumentacja medyczna, polisa, dowód uposażonego.

Bank blokuje konto, ale wypłaci zwrot kosztów pogrzebu na podstawie rachunków.

Jak to zrobić: Zgłoś zgon w każdym banku z aktem zgonu. Sprawdź dyspozycję na wypadek śmierci (pieniądze poza spadkiem). W dowolnym banku możesz zamówić Centralną Informację o rachunkach — pokaże wszystkie konta zmarłego, ale wymaga tytułu prawnego do spadku. Rachunek wspólny nie wygasa.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, Twój dowód, rachunki za pogrzeb.

Uważaj: Nie używaj loginu, PIN-u ani karty zmarłego — pełnomocnictwa wygasły. Zlecenia stałe (czynsz!) przestają działać — opłać je sam, żeby nie narosły długi.

Telefon, internet, TV, Netflix, siłownia, chmura. Bez okresu wypowiedzenia.

Jak to zrobić: Operator nie dowie się o śmierci z urzędu i będzie dalej fakturował. Wyślij wniosek o rozwiązanie z kopią aktu zgonu — umowa wygasa bez kar. Wzory w Materiałach. Przejrzyj wyciągi z konta pod kątem płatności cyklicznych.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, numery umów, ostatnie faktury.

Nie musisz wypowiadać — można przenieść prawa (cesja) na osobę, która zostaje w mieszkaniu.

Jak to zrobić: Bez zgłoszenia opłaty stałe naliczają się dalej, a sprzedawca dochodzi ich od spadkobierców. Sprzedawcę znajdziesz na ostatnim rachunku. Zgłoś też zmianę w spółdzielni / wspólnocie i w gminie (śmieci, podatek od nieruchomości).

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, tytuł prawny do nieruchomości lub zgoda pozostałych spadkobierców, numer licznika.

2 dni: rodzic, małżonek, dziecko. 1 dzień: dziadkowie, rodzeństwo, osoba na utrzymaniu.

Jak to zrobić: Pisemny wniosek do pracodawcy, akt zgonu tylko do wglądu. Jeśli masz polisę grupową w pracy — zgłoś zgon także w kadrach.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu do wglądu.

Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) sprawdzi każdy notariusz — ok. 50 zł.

Jak to zrobić: Testament może być notarialny, własnoręczny albo ustny. Znaleziony własnoręczny testament trzeba złożyć w sądzie. Jeśli testamentu nie ma — dziedziczy się ustawowo.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu.

BIK, KRD, ERIF, Rejestr Zastawów, e-sąd, komornicy. Zrób to przed decyzją o spadku.

Jak to zrobić: Raport BIK i KRD po zmarłym uzyskasz jako spadkobierca z aktem zgonu. Sprawdź też umowy kredytowe w domu i korespondencję. Poszukaj w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument pokrewieństwa.

Masz 6 miesięcy. Po terminie spadek jest przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak to zrobić: Odrzucenie — u notariusza (ok. 50 zł + 23% VAT) albo w sądzie (100 zł). Jeśli odrzucasz w imieniu dziecka, potrzebna jest zgoda sądu rodzinnego — złóż wniosek jak najwcześniej, to zatrzymuje termin.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dowód, akty urodzenia dzieci.

Wymaga zgody sądu opiekuńczego. Złożenie wniosku zatrzymuje bieg 6 miesięcy.

Jak to zrobić: Najpierw sam odrzuć spadek, potem złóż do sądu rejonowego (wydział rodzinny) wniosek o zezwolenie na odrzucenie w imieniu dziecka (100 zł). Po zgodzie — oświadczenie u notariusza lub w sądzie w ciągu 6 miesięcy.

Co zabrać / gdzie: Akt urodzenia dziecka, Twoje oświadczenie o odrzuceniu, akt zgonu, dokumenty o długach.

Notariusz (akt poświadczenia dziedziczenia, 1–2 tygodnie) albo sąd (100 zł, kilka miesięcy).

Jak to zrobić: Notariusz — gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i obecni. Sąd — gdy jest spór, ktoś nieobecny lub testament własnoręczny. Bez tego dokumentu nie przepiszesz mieszkania, auta ani nie odzyskasz pieniędzy z banku.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, akty stanu cywilnego wszystkich spadkobierców, PESEL zmarłego, testament (jeśli jest).

Uważaj: Najczęstszy błąd: do spadku wchodzi tylko połowa majątku wspólnego małżonków. Druga połowa jest własnością żyjącego małżonka.

Dział spadku — umowny u notariusza (gdy zgoda) albo sądowy. Bez tego wszyscy są współwłaścicielami wszystkiego.

Jak to zrobić: Dział umowny: jedna wizyta u notariusza, koszt zależny od wartości. Sądowy: wniosek 500 zł (300 zł ze zgodnym projektem), kilka–kilkanaście miesięcy.

Co zabrać / gdzie: Postanowienie / APD, wykaz majątku z wyceną, zgoda współspadkobierców.

Pominięci w testamencie zstępni, małżonek i rodzice mogą żądać połowy udziału (2/3 dla małoletnich).

Jak to zrobić: Roszczenie o zachowek przedawnia się po 5 latach od ogłoszenia testamentu. Najpierw wezwanie do zapłaty, potem sąd. Warto policzyć to przed działem spadku.

Co zabrać / gdzie: Testament, wykaz majątku, akty stanu cywilnego.

Najbliższa rodzina: zwolnienie z podatku, ale tylko po zgłoszeniu w terminie 6 miesięcy.

Jak to zrobić: Formularz SD-Z2 składasz w e-Urzędzie Skarbowym lub papierowo. Termin liczy się od uprawomocnienia postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Dalsza rodzina i osoby obce składają SD-3 w ciągu miesiąca.

Co zabrać / gdzie: Postanowienie / akt poświadczenia dziedziczenia, wykaz majątku z wartościami.

Komunalne i wynajmowane: małżonek, dzieci, osoby alimentowane i partner — jeśli faktycznie tam mieszkali.

Jak to zrobić: Złóż wniosek do właściciela / gminy. Samo zameldowanie nie wystarcza — gmina robi wywiad środowiskowy. Spółdzielcze lokatorskie prawo NIE jest dziedziczone (tylko wkład); własnościowe — tak.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, umowa najmu, dowody zamieszkiwania (rachunki, korespondencja).

Wniosek KW-WPIS, 150 zł. Bez wpisu nie sprzedasz ani nie obciążysz nieruchomości.

Jak to zrobić: Wniosek do sądu rejonowego (wydział ksiąg wieczystych) właściwego dla nieruchomości. Załącz postanowienie o nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia.

Co zabrać / gdzie: KW-WPIS, postanowienie / APD, 150 zł opłaty.

30 dni od nabycia spadku. Polisa OC przechodzi na spadkobierców — sprawdź, czy chcesz ją kontynuować.

Jak to zrobić: Wydział komunikacji w starostwie. Zawiadom ubezpieczyciela o zmianie właściciela.

Co zabrać / gdzie: Dowód rejestracyjny, karta pojazdu, postanowienie / APD, polisa OC.

Zarząd sukcesyjny albo wykreślenie z CEIDG. Rozlicz ZUS i VAT.

Jak to zrobić: Jeśli nie było zarządcy sukcesyjnego — możesz go powołać w ciągu 2 miesięcy od śmierci u notariusza. Inaczej trzeba zamknąć działalność: CEIDG, ZUS (ZUS ZWPA), urząd skarbowy (VAT-Z).

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokumenty firmy, postanowienie / APD.

Nie składasz zeznania — robi to urząd skarbowy. Możesz dostarczyć informacje o ulgach.

Jak to zrobić: Urząd sam ustali podatek w decyzji. Jeśli zmarłemu przysługiwały ulgi — złóż w urzędzie informację o nich w ciągu 30 dni od wezwania. Zwrot podatku wchodzi do spadku.

Co zabrać / gdzie: PIT-11 zmarłego, dokumenty ulg.

Uważaj: Małżonek może rozliczyć się wspólnie ze zmarłym za rok śmierci. Sprzedaż odziedziczonej nieruchomości: 5 lat liczy się od nabycia przez zmarłego, nie przez Ciebie.

Pisma z urzędów i banków przychodzą jeszcze miesiącami. Poczta Polska przekieruje je na Twój adres.

Jak to zrobić: Usługa „Zmiana adresu” na poczcie z aktem zgonu i dokumentem potwierdzającym prawo do lokalu lub spadku.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dowód.

Poczta, media społecznościowe, chmura, subskrypcje. Każda platforma ma procedurę dla rodziny.

Jak to zrobić: Facebook / Instagram: konto in memoriam lub usunięcie. Google: Menedżer nieaktywnych kont lub wniosek z aktem zgonu. Apple: wniosek do Apple Support. Zabezpiecz zdjęcia przed zamknięciem.

Co zabrać / gdzie: Akt zgonu, dokument pokrewieństwa, skan dowodu.